Kho nhiều tầng là gì? Giải pháp tăng diện tích sử dụng trong cùng mặt bằng
Khi diện tích nhà kho bị giới hạn nhưng nhu cầu lưu trữ và vận hành ngày càng tăng, mở rộng mặt bằng không phải lúc nào cũng là lựa chọn khả thi. Trong trường hợp nhà kho còn nhiều khoảng không theo chiều cao, doanh nghiệp có thể cân nhắc kho nhiều tầng để khai thác phần không gian đang bị bỏ trống.
Thay vì chỉ sử dụng diện tích sàn, giải pháp này tạo thêm các tầng sử dụng bên trên khu vực hiện hữu. Tùy mục đích, tầng bổ sung có thể được sử dụng để lưu trữ hàng hóa, picking thủ công, đóng gói hoặc bố trí các khu vực hỗ trợ. Tuy nhiên, hiệu quả của kho nhiều tầng phụ thuộc vào chiều cao công trình, tải trọng, phương thức đưa hàng lên xuống và cách tổ chức luồng vận hành.
Kho nhiều tầng là gì?
Kho nhiều tầng là mô hình tổ chức không gian theo chiều đứng, trong đó doanh nghiệp sử dụng kết cấu sàn hoặc hệ thống kệ để tạo thêm tầng sử dụng bên trong nhà kho.
Sàn mezzanine trong kho
Sàn mezzanine là một dạng sàn trung gian được bố trí giữa nền kho và phần mái hoặc kết cấu phía trên.
Tùy thiết kế, sàn có thể tạo thêm diện tích cho khu vực lưu trữ hoặc các hoạt động như picking, đóng gói và xử lý hàng.
Kệ nhiều tầng và sàn nhiều tầng
Không phải mọi mô hình kho nhiều tầng đều giống nhau. Một số phương án sử dụng hệ thống kệ kết hợp sàn thao tác, trong khi một số dự án xây dựng sàn mezzanine độc lập.
Việc lựa chọn phụ thuộc vào loại hàng, tải trọng, phương thức lấy hàng và mục tiêu sử dụng không gian.
Khi nào doanh nghiệp nên cân nhắc kho nhiều tầng?
Kho nhiều tầng không phải giải pháp phù hợp cho mọi mặt bằng.
Nhà kho còn chiều cao sử dụng
Điều kiện đầu tiên là công trình phải có chiều cao đủ để bố trí thêm tầng mà vẫn đảm bảo không gian thao tác cần thiết.
Nếu chiều cao quá thấp, việc chia tầng có thể khiến các khu vực trở nên chật và khó vận hành.
Diện tích nền bị giới hạn
Giải pháp đặc biệt phù hợp khi doanh nghiệp không thể mở rộng nhà kho theo chiều ngang nhưng vẫn còn khoảng không theo chiều cao.
Thay vì thuê thêm mặt bằng, doanh nghiệp có thể xem xét khai thác không gian hiện hữu.
Hàng hóa phù hợp với thao tác nhiều tầng
Kho có nhiều hoạt động picking thủ công hoặc hàng có kích thước vừa phải thường dễ ứng dụng mô hình nhiều tầng hơn so với kho chuyên xử lý hàng cực nặng hoặc hàng có kích thước đặc biệt.
Kho nhiều tầng có thể sử dụng cho những hoạt động nào?
Một ưu điểm của mô hình này là không gian phía trên không nhất thiết chỉ dùng để lưu trữ.
Lưu trữ hàng hóa
Tầng bổ sung có thể tạo thêm vị trí chứa hàng, đặc biệt với hàng đóng thùng hoặc sản phẩm có thể thao tác thủ công.
Điều này giúp tăng diện tích sử dụng mà không cần mở rộng nền kho.
Khu vực picking
Với doanh nghiệp có nhiều SKU và đơn hàng cần lấy từng sản phẩm, tầng mezzanine có thể được bố trí thành khu vực picking.
Các mã hàng có tần suất xuất phù hợp có thể được tổ chức theo từng khu vực để giảm quãng đường thao tác.
Khu vực đóng gói và xử lý đơn hàng
Một số doanh nghiệp có thể sử dụng tầng trên cho packing hoặc các hoạt động phụ trợ.
Cách này giúp phân tách không gian theo chức năng và giải phóng diện tích nền cho receiving, shipping hoặc lưu trữ pallet.
Những yếu tố cần tính toán trước khi thiết kế
Không nên quyết định số tầng chỉ dựa trên chiều cao nhà kho.
Chiều cao công trình
Cần xác định chiều cao thực tế của nhà kho và các vật cản như dầm, đường ống, hệ thống kỹ thuật hoặc thiết bị treo.
Sau đó mới xác định cao độ tầng và khoảng không còn lại.
Tải trọng sử dụng
Tải trọng là một trong những thông số quan trọng nhất.
Doanh nghiệp cần xác định tầng được sử dụng cho người, hàng hóa, kệ hay thiết bị để có cơ sở lựa chọn kết cấu phù hợp.
Phương thức đưa hàng lên tầng
Hàng có thể được đưa lên bằng cầu thang, thang nâng hàng hoặc thiết bị phù hợp với thiết kế.
Phương án vận chuyển hàng giữa các tầng cần được tính ngay từ giai đoạn layout, tránh tình trạng có thêm diện tích nhưng việc đưa hàng lên xuống mất quá nhiều thời gian.
Thiết kế lối đi giữa các tầng
Tăng diện tích lưu trữ không đồng nghĩa với việc thu hẹp tối đa lối đi.
Lối đi phải phù hợp với phương thức picking
Nếu nhân viên lấy hàng thủ công, chiều rộng và cách bố trí lối đi cần tạo điều kiện thao tác thuận tiện.
Với hàng có kích thước lớn, cần tính thêm không gian để quay, đặt và di chuyển sản phẩm.
Tách luồng người và hàng khi cần thiết
Tại những khu vực có mật độ vận hành cao, nên xem xét tổ chức luồng người và luồng hàng hợp lý để hạn chế giao cắt.
Điều này đặc biệt quan trọng khi tầng trên có hoạt động picking liên tục.
Hệ thống kệ kết hợp kho nhiều tầng
Kết hợp sàn và kệ có thể giúp doanh nghiệp khai thác không gian theo cả chiều ngang lẫn chiều đứng.
Kệ trung tải
Kệ trung tải thường phù hợp với hàng có trọng lượng vừa phải và cần lấy hàng thủ công.
Khi kết hợp với sàn thao tác, doanh nghiệp có thể tạo nhiều khu vực lưu trữ theo tầng.
Kệ nhẹ
Với hàng nhỏ, linh kiện hoặc sản phẩm đóng thùng nhẹ, hệ thống kệ phù hợp có thể giúp tận dụng không gian tầng trên hiệu quả.
Kệ pallet
Đối với hàng pallet, phương án cần được tính toán khác vì yêu cầu về tải trọng và thiết bị nâng hạ cao hơn.
Không nên sử dụng một mô hình sàn nhiều tầng dành cho picking thủ công rồi áp dụng trực tiếp cho kho pallet nếu chưa đánh giá lại toàn bộ điều kiện kỹ thuật.
Cách tối ưu diện tích khi bố trí kho nhiều tầng
Kho nhiều tầng hiệu quả cần được thiết kế dựa trên dòng hàng.
Đưa hàng có tần suất cao đến vị trí thuận tiện
Những SKU thường xuyên xuất nhập nên được bố trí tại khu vực dễ tiếp cận.
Hàng ít phát sinh có thể đưa vào những vị trí ít ưu tiên hơn.
Tận dụng chiều cao nhưng không vượt quá khả năng vận hành
Mỗi tầng bổ sung đều tạo ra diện tích mới nhưng cũng làm tăng quãng đường di chuyển theo chiều đứng.
Vì vậy, cần cân bằng giữa số lượng tầng và thời gian xử lý hàng.
Giữ diện tích nền cho hoạt động cần thiết
Không gian nền thường cần dành cho receiving, shipping, staging, xe nâng và các hoạt động có yêu cầu diện tích lớn.
Việc đưa hàng lên tầng giúp giải phóng nền cho những công đoạn này.
Thiết bị hỗ trợ vận chuyển hàng giữa các tầng
Phương thức di chuyển hàng là yếu tố ảnh hưởng lớn đến năng suất.
Cầu thang
Cầu thang phù hợp với nhân viên di chuyển và xử lý các loại hàng nhỏ, nhẹ.
Tuy nhiên, đây không phải phương án tối ưu cho việc vận chuyển liên tục số lượng lớn hàng hóa.
Thang nâng hàng
Với hàng cần di chuyển thường xuyên giữa các tầng, doanh nghiệp có thể xem xét giải pháp nâng hàng phù hợp.
Vị trí thiết bị cần được bố trí trên layout để không gây cản trở luồng vận hành.
Băng tải
Đối với một số mô hình có sản lượng xử lý lớn, băng tải có thể được cân nhắc để kết nối các tầng.
Giải pháp này đặc biệt hữu ích khi hàng phải di chuyển liên tục giữa picking, packing và shipping.
Những sai lầm thường gặp khi làm kho nhiều tầng
Một số vấn đề có thể khiến giải pháp không đạt hiệu quả như kỳ vọng.
Chỉ quan tâm đến diện tích tăng thêm
Một tầng mới có thể tạo ra diện tích lớn nhưng nếu hàng lên xuống khó khăn thì năng suất tổng thể có thể không tăng tương ứng.
Không tính tải trọng từ đầu
Tải trọng cần được xác định dựa trên mục đích sử dụng thực tế, bao gồm cả hàng hóa, kệ, người và các thiết bị liên quan.
Không thiết kế luồng vận hành
Nếu tầng trên được bổ sung nhưng không có phương án rõ ràng cho receiving, picking, packing và vận chuyển hàng, kho có thể phát sinh điểm nghẽn.
Không tính khả năng mở rộng
Doanh nghiệp nên dự báo nhu cầu tương lai trước khi cố định phương án. Điều này giúp hạn chế việc phải tháo dỡ hoặc cải tạo hệ thống khi sản lượng tăng.
Quy trình triển khai kho nhiều tầng
Một dự án nên bắt đầu bằng khảo sát thay vì thi công ngay.
Khảo sát hiện trạng
Cần thu thập thông tin về kích thước nhà kho, chiều cao, vị trí cột, cửa, hệ thống kỹ thuật, nền và các khu vực chức năng hiện hữu.
Xác định mục tiêu sử dụng
Doanh nghiệp cần làm rõ tầng bổ sung dùng để lưu trữ, picking, packing hay kết hợp nhiều chức năng.
Lập layout và tính toán kết cấu
Từ dữ liệu hàng hóa và phương thức vận hành, đơn vị thiết kế có thể xây dựng phương án bố trí và xác định các thông số cần thiết.
Kiểm tra khả năng vận hành
Trước khi chốt phương án, cần xem xét đường đi của người, hàng, thiết bị nâng hạ và khả năng tiếp cận từng khu vực.
Kho nhiều tầng có phù hợp với doanh nghiệp của bạn?
Không phải cứ còn chiều cao kho là nên xây thêm tầng. Doanh nghiệp cần đánh giá đồng thời chiều cao, tải trọng, loại hàng, tần suất xuất nhập, phương thức picking và thiết bị vận chuyển.
Nếu mục tiêu chính là tăng diện tích lưu trữ hàng đóng thùng và picking thủ công, kho nhiều tầng có thể mang lại hiệu quả rõ rệt. Ngược lại, với kho chuyên pallet nặng hoặc hàng kích thước lớn, cần cân nhắc phương án lưu trữ khác hoặc kết hợp nhiều giải pháp.
TPPRACK có thể khảo sát hiện trạng và tư vấn phương án kho nhiều tầng dựa trên mặt bằng, hàng hóa và nhu cầu vận hành thực tế. Việc thiết kế đồng bộ giữa sàn, hệ kệ, lối đi, thiết bị nâng hạ và luồng hàng giúp doanh nghiệp khai thác tốt chiều cao kho mà vẫn đảm bảo khả năng vận hành lâu dài.
