Cách lựa chọn vị trí kho logistics và trung tâm phân phối tối ưu
Khi xây dựng mạng lưới logistics, câu hỏi không chỉ là “Kho nên có bao nhiêu mét vuông?” mà còn là “Kho nên đặt ở đâu?”. Một kho có diện tích lớn nhưng nằm quá xa nguồn hàng hoặc khách hàng có thể làm chi phí vận tải tăng đáng kể.
Ngược lại, vị trí thuận lợi nhưng giá mặt bằng cao cũng chưa chắc là phương án tối ưu nếu doanh nghiệp không khai thác đủ công suất.
Vì vậy, lựa chọn vị trí kho logistics cần được xem xét như một bài toán tổng thể giữa chi phí, thời gian giao hàng, khả năng kết nối giao thông và định hướng phát triển dài hạn.
Vì sao vị trí kho logistics quan trọng?
Vị trí kho là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến toàn bộ mạng lưới phân phối. Khi địa điểm thay đổi, quãng đường vận chuyển, thời gian giao hàng và chi phí khai thác cũng có thể thay đổi theo.
Vị trí ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí vận tải
Kho càng xa nhà máy, nhà cung cấp hoặc khách hàng thì phương tiện có thể phải di chuyển quãng đường dài hơn.
Với doanh nghiệp có lượng đơn hàng và tần suất giao nhận lớn, sự khác biệt về quãng đường có thể tạo ra tác động đáng kể đến tổng chi phí logistics.
Vị trí ảnh hưởng đến thời gian giao hàng
Doanh nghiệp bán lẻ và thương mại điện tử đặc biệt quan tâm đến thời gian giao hàng.
Một trung tâm phân phối nằm gần các khu vực tiêu thụ chính có thể giúp rút ngắn thời gian vận chuyển và tăng khả năng đáp ứng đơn hàng.
Các dữ liệu cần xác định trước khi chọn địa điểm
Không nên lựa chọn vị trí chỉ dựa vào cảm quan hoặc giá thuê. Trước tiên cần thu thập dữ liệu liên quan đến mạng lưới logistics.
Nguồn hàng và nhà máy
Doanh nghiệp cần xác định hàng hóa xuất phát từ đâu và tần suất vận chuyển đến kho như thế nào.
Nếu phần lớn hàng hóa đến từ một hoặc một số nhà máy tập trung, khoảng cách giữa kho và nguồn cung sẽ là yếu tố cần được phân tích.
Khách hàng và khu vực tiêu thụ
Tiếp theo là xác định nơi hàng hóa được tiêu thụ.
Doanh nghiệp có thể phân tích tỷ trọng đơn hàng theo tỉnh, thành phố hoặc khu vực để biết thị trường nào tạo ra nhu cầu lớn nhất.
Sản lượng và tần suất giao nhận
Một kho phục vụ vài chuyến hàng mỗi tuần sẽ có yêu cầu khác với trung tâm xử lý hàng trăm hoặc hàng nghìn đơn mỗi ngày.
Dữ liệu sản lượng giúp xác định quy mô kho và tần suất phương tiện ra vào.
Đánh giá khả năng kết nối giao thông
Giao thông là một trong những tiêu chí quan trọng khi đánh giá vị trí kho logistics.
Khoảng cách đến đường chính
Kho nên có khả năng kết nối thuận tiện với các tuyến đường phù hợp với loại phương tiện doanh nghiệp sử dụng.
Đường vào kho quá nhỏ, thường xuyên ùn tắc hoặc hạn chế tải trọng có thể ảnh hưởng đến hoạt động vận chuyển dù vị trí trên bản đồ có vẻ thuận lợi.
Kết nối với cảng, sân bay và ga hàng hóa
Với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, khoảng cách đến cảng biển, sân bay hoặc ga đường sắt có thể ảnh hưởng đáng kể đến chi phí vận chuyển.
Đặc biệt, doanh nghiệp sử dụng nhiều phương thức vận tải cần đánh giá khả năng kết nối giữa các điểm trong mạng lưới thay vì chỉ nhìn vào khoảng cách đường bộ.
Điều kiện giao thông theo thời gian
Khoảng cách thực tế không phải lúc nào cũng phản ánh thời gian di chuyển.
Doanh nghiệp nên xem xét tình trạng ùn tắc, hạn chế giờ lưu thông, tải trọng và các yếu tố có thể ảnh hưởng đến thời gian xe ra vào.
So sánh chi phí khi lựa chọn vị trí kho
Giá thuê hoặc giá đất chỉ là một phần trong tổng chi phí.
Chi phí mặt bằng
Doanh nghiệp cần tính cả tiền thuê, phí quản lý, chi phí dịch vụ và những khoản liên quan đến việc khai thác mặt bằng.
Một địa điểm có giá thuê thấp nhưng diện tích cần cải tạo nhiều chưa chắc có tổng chi phí tốt hơn.
Chi phí vận tải
Đây là khoản cần được phân tích song song với chi phí mặt bằng.
Nếu một vị trí có giá thuê cao hơn nhưng giúp giảm đáng kể quãng đường giao hàng, doanh nghiệp cần so sánh tổng chi phí thay vì lựa chọn phương án rẻ nhất về mặt bằng.
Chi phí đầu tư ban đầu
Nếu doanh nghiệp xây kho mới, cần tính thêm chi phí san nền, xây dựng, hệ thống điện, PCCC, bãi xe, đường nội bộ và các hạng mục kỹ thuật.
Những yếu tố này có thể làm chênh lệch đáng kể tổng vốn đầu tư giữa các địa điểm.
Quy mô kho nên được tính thế nào?
Sau khi xác định được khu vực phù hợp, doanh nghiệp mới nên tính toán quy mô kho.
Dựa trên nhu cầu lưu trữ
Số lượng pallet, SKU, vòng quay hàng và thời gian lưu kho là những dữ liệu quan trọng.
Không nên chỉ lấy sản lượng hiện tại làm cơ sở mà cần xem xét kế hoạch tăng trưởng.
Tính đến khả năng mở rộng
Một kho được sử dụng gần tối đa ngay khi đưa vào vận hành có thể nhanh chóng trở nên thiếu diện tích.
Doanh nghiệp nên đánh giá khả năng mở rộng diện tích, bổ sung hệ kệ hoặc thay đổi phương thức lưu trữ trong tương lai.
Vị trí kho cần phù hợp với mô hình logistics
Không có một vị trí lý tưởng cho mọi doanh nghiệp. Địa điểm phù hợp phụ thuộc vào cách doanh nghiệp vận hành chuỗi cung ứng.
Kho gần nhà máy
Mô hình này phù hợp khi nhiệm vụ chính của kho là tiếp nhận hàng từ nhà máy và phân phối đến các điểm khác.
Kho gần nguồn sản xuất có thể giúp giảm quãng đường vận chuyển đầu vào.
Kho gần thị trường tiêu thụ
Nếu doanh nghiệp tập trung vào bán lẻ hoặc thương mại điện tử, việc đặt kho gần khu vực có nhu cầu cao có thể giúp rút ngắn thời gian giao hàng.
Mạng lưới nhiều kho
Doanh nghiệp có thị trường phân tán có thể cân nhắc nhiều trung tâm phân phối thay vì một kho duy nhất.
Tuy nhiên, tăng số lượng kho cũng đồng nghĩa với việc tăng chi phí mặt bằng, nhân sự và quản lý tồn kho.
Vì vậy, cần so sánh tổng thể trước khi quyết định.
Đánh giá khả năng vận hành của khu đất và nhà kho
Một vị trí tốt trên bản đồ nhưng không phù hợp cho hoạt động kho vẫn có thể tạo ra nhiều vấn đề.
Diện tích sân và khả năng xe ra vào
Doanh nghiệp cần kiểm tra khả năng quay đầu, đỗ và chờ của phương tiện.
Nếu xe container hoặc xe tải phải chờ ngoài đường hoặc khó tiếp cận cửa kho, năng suất giao nhận có thể bị ảnh hưởng.
Nền và điều kiện xây dựng
Đối với dự án xây mới, cần đánh giá điều kiện nền đất, cao độ, khả năng thoát nước và các yêu cầu kỹ thuật liên quan.
Những yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí đầu tư và tiến độ xây dựng.
Hạ tầng kỹ thuật
Nguồn điện, nước, viễn thông, hệ thống PCCC và các hạ tầng cần thiết khác cũng cần được kiểm tra trước khi quyết định.
Xác định vị trí dựa trên dữ liệu khách hàng
Một cách tiếp cận hiệu quả là lập bản đồ nhu cầu thay vì chỉ đánh giá từng địa điểm riêng lẻ.
Phân nhóm khách hàng
Doanh nghiệp có thể chia khách hàng theo khu vực và tỷ trọng đơn hàng.
Khu vực tạo ra lượng đơn lớn nên được ưu tiên trong bài toán khoảng cách và thời gian giao hàng.
Tính toán điểm cân bằng
Khi có nhiều nguồn hàng và nhiều nhóm khách hàng, doanh nghiệp có thể sử dụng dữ liệu để tìm khu vực có khả năng cân bằng giữa khoảng cách đầu vào và đầu ra.
Đây là bước quan trọng khi doanh nghiệp đang xây dựng hoặc tái cấu trúc mạng lưới kho.
Những sai lầm thường gặp khi chọn vị trí kho
Một số quyết định ban đầu có thể khiến chi phí vận hành tăng trong thời gian dài.
Chỉ nhìn vào giá thuê
Giá thuê thấp không đồng nghĩa với tổng chi phí thấp.
Nếu kho nằm xa khách hàng hoặc giao thông không thuận lợi, phần chi phí vận tải tăng thêm có thể lớn hơn khoản tiết kiệm từ tiền thuê.
Chọn kho theo diện tích mà bỏ qua layout
Hai nhà kho có cùng diện tích nhưng khả năng lưu trữ có thể khác nhau đáng kể.
Chiều cao, hình dạng mặt bằng, vị trí cột, cửa xuất nhập và khả năng bố trí kệ đều cần được xem xét.
Không tính đến tăng trưởng
Nếu doanh nghiệp dự kiến tăng sản lượng nhanh nhưng chọn mặt bằng không có khả năng mở rộng, việc chuyển kho sau vài năm có thể gây ra chi phí lớn.
Bộ tiêu chí đánh giá trước khi quyết định
Trước khi ký hợp đồng thuê hoặc đầu tư xây dựng, doanh nghiệp nên lập bảng so sánh giữa các phương án.
Có thể đánh giá theo các nhóm:
- Khoảng cách đến nguồn hàng.
- Khoảng cách đến khách hàng.
- Thời gian vận chuyển.
- Chi phí mặt bằng.
- Chi phí vận tải.
- Khả năng xe ra vào.
- Hạ tầng kỹ thuật.
- Khả năng mở rộng.
- Diện tích và chiều cao kho.
- Điều kiện pháp lý và yêu cầu vận hành.
Sau đó, doanh nghiệp có thể tính toán tổng chi phí và mức độ đáp ứng của từng phương án thay vì quyết định dựa trên một tiêu chí duy nhất.
Từ vị trí kho đến thiết kế trung tâm phân phối
Lựa chọn đúng vị trí chỉ là bước đầu. Sau khi có mặt bằng, doanh nghiệp cần tiếp tục thiết kế mạng lưới vận hành bên trong kho.
Vị trí cửa nhập, cửa xuất, khu staging, khu lưu trữ, picking và hệ thống kệ phải được tổ chức phù hợp với dòng hàng. Nếu thiết kế tốt, kho có thể khai thác hiệu quả diện tích và giảm quãng đường di chuyển nội bộ.
Đặc biệt, với các dự án trung tâm phân phối mới, việc xác định vị trí kho nên được thực hiện đồng thời với bài toán quy mô lưu trữ, loại pallet, xe nâng, hệ thống kệ và khả năng mở rộng.
TPPRACK có thể hỗ trợ doanh nghiệp từ bước phân tích nhu cầu lưu trữ, tư vấn hệ thống kệ đến xây dựng phương án layout phù hợp với mặt bằng và phương thức vận hành thực tế.
